Thành cổ Sơn Tây duy nhất xây bằng gạch đá ong!

Cách Thủ đô Hà Nội tầm 45km về phía Tây và nằm giữa trung tâm của thị xã Sơn Tây – Thành cổ Sơn Tây là một thành cổ duy nhất ở nước ta được xây thành bằng gạch đá ong cổ.

Thành cổ Sơn Tây nổi tiếng với bức tường đá ong , cùng với hào sâu 3m, cột cờ và đặt biệt thành còn có những chiếc cổng được bao bọc, trang trí bởi những rễ cây rêu phong, cổ kính.

Hiện nay những vết tích xưa vẫn được giữ lại nhưng cũng có một số vết tích đã  bị  sụp đổ và mất dần đi qua thời gian và sau  những lần cải tổ, trùng tu lại di tích lịch sử thành cổ Sơn Tây này.

Tìm về vết tích xưa còn giữ lại.

Thành cổ Sơn Tây nổi tiếng với bức tường đá ong

Thành cổ Sơn Tây nổi tiếng với bức tường đá ong

Thành cổ Sơn Tây nằm ở mảnh đất xứ Đoài ( TX Sơn Tây) được xây dựng vào năm 1822 dưới triều Minh Mạng thứ 3 của nhà Nguyễn. Nơi đây xưa là thủ phủ của trấn Sơn Tây. Được Bộ VHTT – DL xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1994

Với độ tuổi gần 200 năm thành cổ Sơn tây đã bị nhiều cuộc chiến tranh tàn phá , cũng như thời gian làm lụi tàn  nên hiện nay thành chỉ còn lại tường thành, cửa Tiền, cửa Hậu, cửa Hữu , hai khẩu thần công và một số phế tích  còn lại đó là cột vọng lâu,  Điện Kính Thiên, giếng Tả và giếng Hữu…. Đây là những dấu tích mà thành cổ Sơn Tây vẫn còn giữ được nguyên trạng của nó.

Để tìm hiểu sâu về viết tích xưa của thành cổ tôi đã đi qua chiếc cầu bắc ngang hào nước sâu 3 m bao bọc xung quanh thành. Hào nước này có màu xanh nhẹ như chứng minh cho sự tồn tại lâu đời. Mặt nước luôn nhẹ nhàng chuyển động, trôi một cách lững lờ quanh thành cổ.

Đi qua chiếc cầu tôi rẽ sang bên trái để đến với cửa Tiền hay còn gọi là cổng phía Nam. Cửa Tiền là một trong hai cửa chính của thành cổ Sơn Tây  vẫn giữ được dấu tích xưa cổ kính mà không bị thời gian làm sụp đổ đi. Cổng Tiền này bên phải có cây bồ đề hàng trăm tuổi. Những rể cây này đâm tủa  mọc ra chằng chịt lớp gạch nung ngày xưa. Chính nhờ có những rễ cây này bám vào mà cửa Tiền không bị sụp đổ: cây và cổng bám víu lấy nhau để đứng vững vượt qua thời gian cũng như là lửa đạn của kẻ thù.

Rời cửa Tiền tôi bước đi tiếp, tôi bước đi một cách chầm chầm để ngắm nhìn hai hàng cây bên đường. Tôi nhận thấy hai hàng cây này hầu hết là những cây cổ thụ to lớn, thẳng hàng tạo nên một bức tường thành vững chắc. Tôi đi một đoạn là nhìn thấy cái cửa tiếp theo trong thành cổ cửa Hữu  .Tuy chỉ là cánh cổng phụ nằm ở phía Tây nhìn ra phố Trần Hưng Đạo  của thị xã Sơn Tây nhưng nó lại là vết tích nguyên vẹn nhất không bị hư hỏng nhiều . Cửa Hữu mang vẻ rêu ố,màu chỗ đỏ au của gạch đá ong, cây dại phong kín, những chùm thân rễ si cổ thụ uốn lượn như mãng xà là nơi thu hút được khách tham quan đến chụp ảnh.

 Chính nhờ có những rễ cây này bám vào mà cửa Tiền không bị sụp đổ

Chính nhờ có những rễ cây này bám vào mà cửa Tiền không bị sụp đổ

Nhìn ngắm xong cửa Hữu tôi chụp một kiểu ảnh để làm kỉ niệm  và tiệp tục vòng theo con  đường quanh co, uốn lượn của Thành cổ Sơn Tây để đi tiếp cánh cửa cuối cùng còn sót lại đó là cửa Hậu.

Cửa Hậu có chiếc cầu bắc ngang qua hào sâu ngoài thành đó chính là cổng chính thứ hai của thành cổ. Khu cửa Hậu tuy được phục dựng lại nhưng nó vẫn giữ được nét cổ xa xưa cùng với hai khẩu thần công ở hai bên. Hai khẩu súng thần công luôn giơ hòng súng lên với tư thế sẵn sáng chiếc đấu để bảo vệ thành cổ nếu có kẻ muốn xâm chiếm nó.

Dạo quanh một vòng thành cổ      dài  gần 2 cây số tôi trở về với vị trí ban đầu khi tôi đến đây. Tôi uống một chút nước và nhìn lên thấy trước mắt mình là giếng Tả và giếng Hữu( hay là hai ao sen). Tôi đi lại gần  một màu xanh của nước ao và điểm thêm màu của lá sen thật đẹp. Đặc biệt phảng phất một mùi hương nhẹ nhàng thanh khiết và dễ chịu của hương sen trong giếng. Đứng ở đây tôi  nhìn thấy cột vọng lâu( cột cờ) vừa cao vừa to. Với chiều cao 18m đứng thứ 2 sau cột cờ Hà Nội được đặt ở phía Nam nơi nhiều người qua lại và có thể nhìn thấy nó từ  rất xa. Dáng vẻ hiên ngang cùng với lá cờ đỏ sao vàng đang tung bay phất phới trên ngọn vọng lâu cao chọt vót đã  thu hút được  khách tham quan . Cột cờ thể hiện niềm tự hào của người dân nơi đây và cũng là  biểu trưng cho ý chí gan dạ, sẵn sàng đứng lên khi đất nước cần. Đó là những lời Bác Dũng – người bảo vệ lâu năm ở đây đã nói chuyện với tôi khi Bác giới thiệu về cột vọng lâu.

Cột cờ Sơn Tây cạnh Điện Kính Thiên nhìn từ ngoài bờ tường thành vào

Cột cờ Sơn Tây cạnh Điện Kính Thiên nhìn từ ngoài bờ tường thành vào

Bác đã dẫn tôi vào sâu bên trong hơn để đến với vết tích cuối cùng còn giữ lại được là điện Kính Thiên.   Bên trong khu điện là một bãi sân rộng lớn với một kiến trúc trạm khắc rất tinh tế. Bác Dũng giới thiệu: Điện kính thiên nằm ở sau cột Vọng lâu và nằm giữa trung tâm của thành cổ. Với kiến trúc 5 gian nhà, bên ngoài điện có 4 chiếc cột to lớn để giữ vững Điện Kính Thiên. Phía trên mái Điện có tám mái chồng diêm thể hiện kiến trúc cổ xưa. Bác Dũng còn kể:  Đây là nơi làm việc ngày xưa của Vua chúa Nguyễn mỗi khi đi du hành, du tuần ở Xứ Đoài này, còn bây giờ đã trở thành nơi thờ cúng tâm linh của người dân nơi đây mỗi dịp tết đến xuân về.

Bác Dũng để tôi tự đi tham quan một vòng tôi thấy không khí trong thành thật thoáng đãng và thoải mái. Bên trong thành cổ toàn màu xanh của rừng cây cổ thụ với đủ các loại sà cừ, nhãn,…thành cổ sơn tây giống như là một bức tranh sơn dầu nghiêm trang, cổ kính, màu của rêu phong, nhưng vẫn mang được sức hấp dẫn cho người đến thăm quan.

Những dấu tích mới sau những lần tu bổ thành

Những dấu tích mới sau những lần tu bổ thành

Những dấu tích mới sau những lần tu bổ thành

Về lại thành cổ Sơn Tây tôi không chỉ nhìn lại những dấu vết xưa mà tôi cũng đi tìm những vết tích mới của thành. Ngay lúc dạo quanh thành cổ Sơn tây một vòng tôi thấy nhiều sự đổi mới ở đây.

Thành cổ Sơn tây được tu bổ  lại 3 lần mỗi lần tu bổ là một lần thành cổ Sơn tây lại được khoác những chiếc áo mới . Lần đầu tiên là vào năm 1995 dự án nâng cấp tôn tạo thành cổ được thực hiện chặt bỏ cây đa cổ thụ lâu năm đẹp nhất ở đây để  xây mới một cổng thành nhưng không phù hợp với không gian xưa được tạo bởi gạch đá ong và những cây cổ thụ. Điều này, đã gây bức xúc cho người dân ở đây.

Lần thứ 2 vào năm 2003 một dự án trùng tu khác được tiến hành: 100 mét thành cổ ở phía tây đã bị san phẳng, thay vào đó là những bức tường đá ong cao 5mét. Nhiều người đã cho rằng việc xây bức tường thành này họ không hiểu để làm gì : Chị Hoa một công nhân phụ trách làm bảo vệ môi trường ở đây nói rằng: “ Xây bức tường này chỉ để mấy đứa học sinh trèo lên đấy chơi, nhưng nguy hiểm lắm”Tôi đi ra phía cửa Tiền vì trong lúc tìm về dấu tích xưa tôi thấy một bức tường được xây bằng gạch đá ong mới ở gần đó. Đến đây tôi gặp lại Bác Dũng người bảo vệ ở khu cổng phía Nam.Tôi và Bác cùng đi đến bức tường mới xây. Bác nói “ Bức tường này được xây lên cách đây một tháng rồi”

Tôi hỏi: Sao không thấy công nhân làm vậy bác?

Bác nhìn tôi và nói : “ Ở trên vừa cho dùng thi công lại đấy”

Tôi hỏi Bác : Tại sao lại vậy?

Bác dẫn tôi ngồi xuống ghế đá và bảo : Bức tường này dựng lên đã làm cho người dân ở đây không vừa lòng vì họ thấy việc xây một bức tường thành cao 1,5 m như thế này sẽ làm mất đi vẻ cổ kính của thành cổ và chủ thi công cũng không làm đúng theo lệnh ở trên.

Dừng cuộc trò chuyện với Bác Dũng tôi xem kĩ đoạn tường này. Nhìn kĩ một bức tường đá ong màu vàng tươi ( bắt đầu từ cửa Tiền đến khu tường thành cao 5m kia như thế này xuất hiện) đã làm mất đi vẻ cổ kính của di tích thành cổ.

Trong quá trình tìm hiểu tôi được biết chủ đầu tư xây dựng chịu trách nhiệm tu bổ lại lần thứ 3 được thực hiện  bắt đầu từ cuối năm 2010 đến nay đã vi phạm bản thỏa thuận của Bộ VH TT – DL vì cải tổ một số đoạn tường trong thành mà không xin phép ý kiến của UBND thị xã Sơn Tây cũng như là của Bộ.

Thành cổ nơi thư giãn của người dân

Thành cổ nơi thư giãn của người dân

Thành cổ nơi thư giãn của người dân

Việc tu bổ, trùng tu lại thành cổ Sơn Tây diễn ra có nhiều bất cập nhưng cũng không phải là không đem lại kết quả gì.

Theo lời đánh giá của chị Hương là người thường đi tập thể dục cho biết : “ Khi thành cổ được tu bổ lại thì ở đây sạch sẽ hơn , cây dại không còn mọc um tùm nữa, bọn nghiện không vào được đây được vì có bảo vệ nên chúng tôi thường xuyên đi dạo và tập thể dục để tận hưởng không khí trong lành thoáng mát sau những ngày làm mệt nhọc ở công ty.

Đi hết thành cổ cũng gần là lúc mặt trời lặn xuống, tôi thấy không khí buổi chiều có vẻ đông vui hơn khi có nhiều gia đình hay một nhóm người rủ nhau đến trước phía cột cờ chơi những môn thể thao như: bóng chuyền , đánh cầu lông…, một số bạn học sinh thì chơi đá cầu. Không khí lúc chiều cũng thật nhộn nhịp, náo nhiệt vì những tiếng cười, tiếng hét của mọi người.

Nơi đây không chỉ là sân chơi thể thao của người dân mà cứ mỗi dịp đầu xuân năm mới thì hội trợ sinh vật cảnh được diễn ra ở đây.

Nên người dân ở đây rất mong muốn Thành cổ Sơn Tây sẽ trường tồn vĩnh cửu với thời gian. Bác Nguyễn Quang Đạt ở phố Quang Trung bày tỏ “ người dân chúng tôi ở đây rất muốn các cơ quan chức năng, những nhà nghiên cứu có những biện pháp để bảo vệ, trùng tu lại  khu di tích cấp quốc gia này một cách hợp lý đừng để nó bị mai một đi”.

Sau khi nhìn lại thành cổ Sơn Tây  tôi rời khỏi thành đi được một đoạn đường nhưng  tôi vẫn nhìn thấy được cột vọng lâu ẩn phía xa xa nó làm cho tôi nhớ về thành cổ mong một lần ghé thăm lại . Trên đường về  tôi thầm nghĩ mong sao cho di tích kiến trúc quốc gia này không bị mất đi theo những bão tố của dòng thời gian. Để làm được điều đó thì phải nhờ đến Bộ VHTT – DL và các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử thu thập tài liệu, tranh ảnh  để đưa ra các dự án phục dựng , cải tổ Thành cổ một cách hợp lý không mất đi giá trị  văn hóa – lịch sử của nó. Việc này cũng sẽ giúp cho Thành cổ Sơn tây được mọi khách tham quan trong nước  và quốc tế  biết đến nhiều hơn.

(Theo Thanh Thanh Quang Tú – nguoisontay.com)

Comments

comments

Từ khóa: , ,

Về Người Sơn Tây

Những người con xứ Đoài...
Subscribe to Comments RSS Feed in this post

2 Responses

  1. toida xa Son Tay lau roi ,muon duoc xem nhung buc anh moi nhat cua Thanh co ,hy vong co nhung nhiep anh chuyen va khong chuyen yeu Son Tay dang anh len de thay Thanh co dep hon truoc nhieu den nhu the nao.cam on nhung nguoi yeu Son Tay,noi do biet bao ky niem tuoi tho,tuoi tre cua nhung con nguoi sinh ra tai Son Tay.

  2. neu ai ve son tay hay di het long son tay va huong thu tat ca nhung dac san cua son tay nhe………son tay bay gio khong nhu truoc day nua co cai moi nhung cai cu van duoc nguoi dan gin giu hay di ao vua,khoang xanh,thanh co,…………..

Gửi trả lời

Email của bạn sẽ không được công bố. Mục yêu cầu đã được đánh dấu *

*
*

BÀI VIẾT KHÁC